Farmacija (IAS)

Integrisane akademske studije Farmacija za sticanje akademskog naziva magistar farmacije se ostvaruju u toku pet godina i izvode se u deset semestara sa ukupno 4050 časova nastave, od kojih 3390 čine aktivnu nastavu. Nastava se izvodi u obliku teorijske nastave, praktične nastave, praktičnog rada studenata u laboratorijama, seminara i seminarskih radova, terenske nastave, tematskih radionica, stručne studentske prakse i mentorski vođenog istraživačkog rada studenata koji je u funkciji izrade diplomskog rada. Obim studija je izražen ukupnim brojem ESPB bodova i iznosi 300 ESPB. U prvu godinu integrisanih akademskih studija Farmacija može se upisati lice koje ima srednje obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju i uspeh na prijemnom ispitu. Kandidati koji konkurišu za upis na studije polažu prijemni ispit iz hemije.
Studijski program obuhvata 50 predmeta od kojih je 45 obaveznih i 5 izbornih predmeta. U obavezne predmete spadaju Stručna praksa 1 i 2, Završni rad – SIR kao i Završni rad – izrada i odbrana. Postoji 5 izbornih blokova i svaki se sastoji od tri predmeta od kojih student bira jedan. Znanja iz bazičnih prirodnih nauka koje su od značaja za farmaciju studenti prevashodno stiču u I, II III i IV semestru. Ovi predmeti obezbeđuju odgovarajuće poznavanje nauke na kojima se temelji medicina i dobro razumevanje naučnih metoda za procenu bioloških funkcija i regulacionih mehanizama, kao i razumevanje strukture, funkcije i ponašanja zdravih i bolesnih osoba. U V, VI, VII, VIII i IX semestru nastava je orijentisana ka stručnim predmetima i predmetima medicinskih nauka koji su u tesnoj vezi sa farmacijom. Ovi predmeti obezbeđuju odgovarajuće poznavanje naučnih disciplina i postupaka, što svršenim studentima pruža celovitu sliku o bolestima uz adekvatno usvajanje znanja, veština i stavova koji se odnose na profilaksu i terapiju. Izborni predmeti su predviđeni u V, VI, VIII, IX i X semestru. U VIII i X semestru studenti su u obavezi da obave stručnu praksu 1 i 2, pod odgovarajućim nadzorom mentora iz nastavne baze.
Nastava se odvija po semestrima u skladu sa planom izvođenja nastave. Teorijska nastava podrazumeva aktivno učešće studenata u nastavi čime se obezbeđuje bolje razumevanje gradiva. Praktični rad u laboratorijama se izvodi kao samostalni laboratorijski rad studenata sa definisanim ciljem (rezultat analize, sinteza, ekstrakcija i dr.). Seminari omogućavaju studentima da samostalno koriste literaturu, elektronske baze i prezentuju odabrane teme. Terenska nastava omogućava studentima da izvedu aktivnosti koje se ne mogu na adekvatan način realizovati na Univerzitetu (npr. sakupljanje biljnog materijala) ili da se upoznaju sa određenim aspektima struke u realnim uslovima (npr. poseta razvojnim centrima i proizvodnim pogonima industrije).

Studijski program integrisanih akademskih studija Farmacija, baziran je na Zakonu o visokom obrazovanju Republike Srbije, principima evropskog visokog obrazovanja koji su sadržani u Bolonjskoj deklaraciji, stavovima i preporukama internacionalnih stručnih i akademskih udruženja iz oblasti farmacije i, pre svega, potrebama društva za visokoobrazovanim kadrovima koji mogu da prate brz razvoj struke, nauke i prakse u oblasti farmacije. Osim dobrog poznavanja veština u pružanju zdravstvenih usluga kroz timski rad , ovaj studijski program osposobljava kadar za organizaciju rukovođenja službom, počev od rada u apotekama, do visoko stručnog rada u proizvodnji i kontroli farmaceutskih proizvoda. Ovaj studijski program promoviše principe koji su opšte prihvaćeni od strane stručnih i akademskih zajednica u razvijenim zemljama: – racionalizacija i modularizacija nastavnih programa, – implementacija ESPB, – uvođenje novih tipova nastave i novih metoda nastavnog procesa, – insistiranje na kontinuiranom radu studenata, – uvođenje mehanizama kontrole kvaliteta nastavnih programa i metoda nastavnog procesa, – učešće studenata kao partnera u obrazovnom procesu.
Studijski program ima jasno definisanu svrhu i to:
- efikasno studiranje,
- viši nivo stručne i naučne kompetentnosti svršenih studenata kao opšti društveni i nacionalni interes,
- usklađivanje nastavnog programa sa programima evropskih visokoškolskih institucija koje se bave obrazovanjem ovog profila (sa aspekta kvaliteta, obima, metodološkog pristupa i načina angažovanja nastavnika), što bi omogućilo veću mobilnosti studenata i nastavnika,
- uvođenje standarda u proces vrednovanja znanja, veština i stručne kompetentnosti koji su uporedivi sa standardima Evropske unije,
- obezbeđenje visokog nivoa stručne kompetentnosti diplomiranih studenata farmacije (magistra farmacije) u skladu sa opštim društvenim i nacionalnim interesima čime se obezbeđuje kadar sposoban za samostalno obavljanje poslova u zdravstvenoj delatnosti (apoteke, zdravstvene ustanove, bolničke apoteke, klinički centri i dr.), obrazovanju (srednje i visoke škole, fakulteti), istraživačkim institucijama (instituti, organizacije i dr.), industriji (fabrike lekova, dijetetskih proizvoda, kozmetike i dr.) i drugim delatnostima koje su u direktnoj ili indirektnoj vezi sa farmaceutskom strukom,
- promocija istraživačkog rada studenata u cilju sticanja znanja i veština kojima se obezbeđuju uslovi za unapređenje znanja u oblasti farmacije, što sve zajedno stvara čvrstu osnovu za dalje permanetno učenje i stručno usavršavanje.

Opšti cilj studijskog programa integrisanih akademskih studija Farmacija je da diplomirani studenti imaju visok nivo znanja o farmaceutskoj praksi, da budu dobro obučeni za samostalni rad u budućoj profesiji i da dostignu visoke standarde struke, kao i sticanje dobre osnove za dalje stručno usavršavanje i upis na doktorske akademske studije.
Opšti ciljevi studijskog programa integrisanih akademskih studija Farmacija su:
✓da optimalnim planom i programom kroz teorijsku, a pre svega praktičnu nastavu, profiliše magistre farmacije u savremene saradnike koji poseduju adekvatno medicinsko znanje iz medicinskih i farmaceutskih nauka, neophodno za efikasan rad u rešavanju profesionalnih zadataka;
✓da pored savremenog teorijskog znanja i praktičnih veština u procesu profesionalnog rada, pruža paralelno opšte dopunsko obrazovanje kroz izborne predmete i seminare kao i svest o kulturnim razlikama, verovanjima, vrednostima;
✓da magistrima farmacije u sklopu najsavremenije edukacije i mentorskog rada omogući permanentnu edukaciju i primenu naučnih saznanja u oblasti farmaceutskih nauka;
✓da se razvija veština komunikacije, timski rad, rešavanje organizacionih problema, upotreba informacione tehnologije i metodologije istraživanja uz negovanje duha humanosti, posvećenosti i etičnosti. U skladu sa navedenim, ciljevi studijskog programa integrisanih akademskih studija Farmacija su usmereni ka sticanju znanja i veština neophodnih za samostalno obavljanje farmaceutske delatnosti u: -farmaceutskoj zdravstvenoj zaštiti na primarnom, sekundarnom i tercijarnom nivou;
-privredi (proizvodnja, distribucija i marketing lekova, medicinskih sredstava, dijetetskih i kozmetičkih proizvoda);
-regulatornim ustanovama (Agencija za lekove i medicinska sredstva, Ministarstvo zdravlja i druge ustanove koje su u direktnoj ili indirektnoj vezi za farmaceutskom delatnošću).

Specifični ciljevi ovog studijskog programa obuhvataju edukaciju kadrova koji će biti osposobljeni za:
-izdavanje lekova, njihovu primenu i analizu propisivanja lekova;
-praćenje bezbednosti, efikasnosti i ekonomičnsti terapije;
-prepoznavanje osnovnih simptoma bolesti;
-prepoznavanje neželjenih i toksičnih efekata lekova i izveštavanje o istim;
-bezbedno rukovanje hemikalijama, farmaceutskim materijalom i medicinskim sredstvima;
-izradu magistralnih i galenskih preparata;
-komunikaciju sa pacijentima, lekarima i drugim zdravstvenim radnicima;
-ponašanje u skladu sa najvišim etičkim i moralnim standardima;
-adekvatno korišćenje informacionih sistema i stručne literature;
-učešće u kreiranju nacionalne politike lekova;
-usmena i pismena komunikacija sa pacijentima, lekarima, drugim zdravstvenim radnicima i javnošću.
U skladu sa ovim ciljevima uspostavljeni su odgovarajući standardi za obim i sadržaj nastave, načine izvođenja nastave i izbor nastavnika i saradnika koji učestvuju u njenoj realizaciji.

Posle završenih integrisanih akademskih studija Farmacija, diplomirani student stiče akademski naziv magistar farmacije (Mag. Farm.). Magistar farmacije je kvalifikovan za obavljanje farmaceutske zdravstvene delatnosti nakon obavljenog pripravničkog staža i položenog stručnog ispita shodno odredbama Pravilnika o pripravničkom stažu i stručnom ispitu zdravstvenih radnika i zdravstvenih saradnika.

U definisanju ishoda učenja Državni Univerzitet u Novom Pazaru poštovao je sledeća načela:
✓Ishodi učenja studijskog programa Integrisane akademske studije Farmacija povezani su sa Dablinskim deskriptorima;
✓Kompetencije koje studenti stiču tokom obrazovanja usaglašene su sa ishodima učenja studijskih programa zemalja EU i u skladu su sa standardima i direktivama međunarodnih profesionalnih udruženja (Directive 2005/36/EC and Directive 2013/55/EU of the European Parliament and of the Council on the recognition of professional qualifications);
✓Sistem i način ocenjivanja usaglašen je za svaki predmet tako da omogućava postizanje ishoda učenja određenog predmeta kao strukturne jedinice kurikuluma;

✓Razvoj strategije nastave i učenja usmeren je na postizanje ishoda učenja. Ishodi učenja koje obezbeđuje struktura kurikuluma studijskog programa IAS Farmacija za sticanje zvanja magistar farmacije omogućavaju sticanje znanja, veština, stavova/ponašanja u okviru sledećih kategorija opštih sposobnosti:
-poznavanje i kritičko razumevanje osnovnih činjenica, principa i teorija vezanih za oblast farmacije;
-uočavanje i analiziranje problema i planiranje strategije za njihovo rešavanje;
-sposobnost da u praktičnom radu primeni stečena znanja i razumevanje neophodno za zadovoljavanje potreba lica profesionalno angažovanih u oblasti farmaceutske delatnosti;
-kritička evaluacija, interpretacija i objedinjavanje farmaceutskih informacija, rezultata i podataka;
-pravljenje stručne i naučne dokumentacije specifične za oblast farmacije;
-jasno i korektno izlaganje stručnih i naučnih sadržaja iz oblasti farmacije u usmenoj ili pisanoj formi, kako za stručni, tako i za širi auditorijum;
-kontinuirano usavršavanje praćenjem najnovijih postignuća u oblasti farmacije,
-sposobnost doprinosa razvoju zdravstvenog sistema kroz praksu, informisanje i inovacije;
-poštovanje principa etičnosti u obavljanju farmaceutske delatnosti u skladu sa Etičkim kodeksom farmaceuta Srbije i Kodeksom profesionalne etike Državnog univerziteta u Novom Pazaru. Nakon savladanog studijskog programa integrisanih akademskih studija Farmacija, studenti stiču predmetno-specifične sposobnosti za primenu stručnog teorijskog znanja, veština i standarda profesionalne komunikacije u toku obavljanja stručne i naučne delatnosti.

Po zaršetku studija magistar farmacije treba da:
1)Poseduje znanje:
•o razvoju lekova: primenjuje temeljna znanja iz hemije, biohemije, molekularne biologije, fizike, matematike i statistike potrebna za definiranje, analiziranje i predlaganje postupaka vezanih za istraživanje, razvoj i proizvodnju kao i analizu i kontrolu kvaliteta lekova;
•o farmakoterapiji: primenjuje stručna znanja i sposobnosti pri savetovanju o farmakoterapiji i sprovođenju brige o bolesnicima, poštujući važeću zakonsku regulativu i smernice u skladu sa načelima farmaceutske etike i deontologije.

2)Stiče i izvodi opšte veštine: •Rešavanje problema i donošenje odluka: pokazuje analitičke i konstruktivne veštine u razvoju i implementaciji rešenja praktičnih problema u proizvodnji i praćenju sigurne i odgovarajuće primene lekova.
•Veštine komunikacije: usmenim i pisanim oblicima komunikacije osigurava pozitivne interakcije s bolesnicima, saradnicima, ostalim zdravstvenim stručnjacima i širom javnosti.
•Veštine timskog rada: stručnim i odgovornim ponašanjem daje značajan doprinos u različitim situacijama i okruženjima uspostavljajući saradnju sa drugim članovima multiprofesionalnog tima poštujući principe etičkog kodeksa svih profesija.

3)Stiče i izvodi profesionalne veštine:
•Sprovodi brigu o bolesniku: kao deo tima za brigu o zdravlju pruža odgovarajuću pomoć bolesnicima koja podrazumeva informiranje i savetovanje bolesnika o delovanju i ispravnoj primeni lekova, kao i praćenje toka i ishoda terapije.
•Učestvuje u proizvodnji i kontroli farmaceutskih proizvoda.
•Izgrađuje organizacione veštine: poznaje i primenjuje finansijske, marketinške i organizacione principe važne za samostalni i timski rad; učestvuje i nadzire distribuciju lekova; planira, nabavlja i vrši prijem, skladištenje i čuvanje lekova i medicinskih sredstava, dijetetskih, kozmetičkih i drugih proizvoda za zaštitu zdravlja.
•Poseduje informacijske veštine: koristi informacijske tehnologije i baze podataka u svrhu unapređenja stručnih znanja i veština.
•Razvija i unapređuje istraživačke veštine: kritički procenjuje i primenjuje naučna saznanja i dostupne podatke u svrhu unapređivanja profesije, rešavanja problema, primene novih tehnologija i unapređenja postojećih; priprema stručne i naučne publikacije; osmišljava i vodi stručne i naučne projekte i programe.

4) Poseduje samostalnost i odgovornost :
•Samostalnost: iskazuje samostalnost u organizaciji, rukovođenju i upravljanju, izradi strategije i poslovnih planova relevantnih za profesiju;
•Odgovornost: primjenjuje pravna i etička načela profesije u samostalnom i timskom radu; teži najvišem mogućem kvalitetu tretmana korisnika i pacijenta; sprovodi aktivnosti vezane za kontinuiranu profesionalnu edukaciju te doprinosi razvoju profesije.